Samenvattend kan worden gesteld dat gemeenten forensenbelasting kunnen heffen indien men een (recreatie)woning (of stacaravan/chalet) heeft in een gemeente waarin men niet staat ingeschreven in de GBA. Bovendien moet dat object minstens 90 dagen per jaar ter beschikking staan van de eigenaar. Daarbij is het niet van belang of men ook daadwerkelijk die 90 dagen in het object verblijft. Alleen al het feit dat men er minimaal gedurende die 90 dagen gebruik van kán maken (tot hun beschikking staan) is al voldoende voor een gemeente om forensenbelasting te kunnen (en te mogen) heffen. Niet elke gemeente maakt hier echter gebruik van.
Bovendien is het nog van belang dat het desbetreffende object 'gemeubileerd' is.
Indien een object leeg staat (bijv. bij het te koop staan) dan is geen forensenbelasting verschuldigd, aangezien het object op dat moment niet als woonobject ter beschikking staat.

Forensenbelasting wordt geheven op basis van de achterliggende gedachte dat forensen (= niet-inwoners) gebruik maken en profiteren van allerlei activiteiten en voorzieningen van de gemeente waarin het betreffende object staat, terwijl de verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds hier geen rekening mee houdt.
Onder 'gemeentelijke voorzieningen' wordt ondermeer verstaan taken op het gebied van infrastructuur, wonen, onderwijs, gezondheidszorg, welzijn, cultuur, sport en recreatie.
Dat varieert van de aanleg van een fietspad in het buitengebied tot het subsidiëren van het plaatselijke zwembad.

Gemeenten ontvangen voor elke inwoner een vast bedrag per jaar via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor niet-inwoners krijgt de gemeente die uitkering dus niet.
Het tarief voor de forensenbelasting zou dus (in principe) behoren aan te sluiten bij het bedrag wat de gemeente per inwoner ontvangt via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds.
Volgens opgave van één van de gemeenten in Nederland ontvangt een gemeente ongeveer 140 euro per in de GBA ingeschreven persoon. Het zou dus 'logisch' zijn als de forensen-belasting daarmee ongeveer gelijke tred zou houden. Er schijnen echter ook gemeenten te zijn die de forensen als een soort 'melkkoe' menen te moeten behandelen.

Forensenbelasting wordt meestal geheven van eigenaren van tweede woningen, die dus géén hoofdverblijf in de gemeente hebben. Het betreft dus hoofdzakelijk vakantiehuisjes, (vakantie)appartementen, caravans en woonboten. Maar ook voor elke andere (reguliere) woning in een gemeente, die niet als hoofdwoonverblijf dient, kan forensenbelasting geheven worden.

Indien u (aantoonbaar) minder dan 90 dagen per jaar zelf gebruik van het object KUNT  maken - door het bijvoorbeeld gedurende meer dan 275 (365 - 90) dagen per jaar voor de verhuur beschikbaar te stellen (zonder dat u er gedurende die tijd zelf gebruik van KUNT maken) dan zult u geen forensenbelasting verschuldigd zijn.
U dient in dat geval wel aan de gemeente op te geven aan wie en voor hoeveel nachten u de woning verhuurt. Als u de woning zélf verhuurt bent u op dat moment belastingplichtig voor de toeristenbelasting. Wordt de woning verhuurd via een verhuurcontract met een derde dan is deze verhuurder belastingplichtig voor toeristenbelasting. In beide gevallen mag de door de gemeente in rekening gebrachte toeristenbelasting worden doorberekend aan de huurder van de woning.

Gemeenten kunnen de mogelijkheid bieden om forfaitair toeristenbelasting te heffen. Dat wil zeggen dat de heffing van toeristenbelasting wordt afgekocht, door middel van een formule die per gemeente kan verschillen. Op de websites van gemeenten is dit soms terug te vinden in de Verordening Toeristenbelasting. Zo niet, dan kan de gemeente u daarover informatie verstrekken.

Forensenbelasting kan bestaan naast de heffing van de onroende-zaakbelasting. Het feit dat onroerende-zaakbelasting wordt geheven wil dus niet zeggen dat een gemeente geen forensenbelasting kan of mag heffen. Deze twee belastingen staan dus los van elkaar.